Rusya ve Ukrayna arasında çözümlenmeyen doğalgaz anlaşmazlığı nedeniyle, gaz kesintisinin sanayilerini vurduğu AB ülkeleri Bulgaristan ve Slovakya'nın başbakanları görüşmeler için Moskova ve Kiev'e gitmeye hazırlanıyor.
Rusya'nın doğalgaz tekeli Gazprom Avrupa'ya yaptığı doğalgaz ihracında dün mücbir sebep (force majeure) ilan etti. Bu, Rusya kendi kontrolü dışında kalan nedenlerden dolayı müşterilerine karşı taahhütlerini yerine getiremediği anlamına geliyor.
Rusya bir haftalık kesintiden sonra Avrupa'nın alması gereken gazı dün sisteme pompalamaya başladı ancak acil ihtiyaç içindeki AB ülkelerine gelen gaz yok denecek kadar az.
Rusya, Ukrayna'yı gazı kesmekle suçluyor, Ukrayna ise sistemde yeterli basınç olmadığını iddia ediyor.
Anlaşmazlık 18 Avrupa ülkesini kış mevsiminin ortasında etkiledi. Güneydoğu Avrupa ülkelerinde çok sayıda fabrika gaz yokluğundan faaliyetini durdurdu.
Bulgaristan Başbakanı Sergei Stanishev ve Slovakya Başbakanı Robert Fico bugün Moskova'da Rus Başbakanı Vladimir Putin ile, Kiev'de de Ukrayna Başbakanı Yulia Tymoshenko ile görüşecekler.
Bulgaristan'da konutlara verilen gaz bitmek üzere ve 7.6 milyon nüfuslu ülkede Stanishev'in sosyalist hükümetine karşı öfke artıyor.
Gazının tümünü Rusya'dan alan Slovakya'da ise 6 Ocak'ta olağanüstü durum ilan edildi ve büyük tüketicilere verilen gaz miktarı sınırlandırıldı. 5.2 milyon nüfuslu bu ülkede yaklaşık 1,000 tesis ya kapandı ya da üretimini kıstı.
Öte yandan Enerji Bakanı Hilmi Güler de Botaş Genel Müdürü Saltuk Düzyol ile birlikte dün akşam Rusya'nın daveti üzerine görüşmelerde bulunmak üzere Moskova'ya gitmişti.
AB'nin sağladığı bir anlaşma, Rus gazının dün akmaya başlamasını ve Ukrayna'nın sistemden kendine ait olmayan gazı çekmediğini denetlemek için uluslararası bir gözlemciler sisteminin devreye girmesini öngörüyordu. AB, doğalgazının yaklaşık dörtte birini Rusya'dan sağlıyor.
Ukrayna AB'ye teknik sorunlar" bulunduğunu ve Rusya'dan gelen gazın basıncının çok düşük olduğunu bildirdi.
Gazprom, Ukrayna'nın 614 milyon dolar ödenmemiş doğalgaz borcunu kapatmasını ve bu yıl için 1,000 metreküp başına 450 dolar ücret ödemesini istiyor. Bu fiyat AB ülkelerinin ödediği ücrete denk ancak Ukrayna'nın geçen yıl ödediği fiyat olan 179.5 dolardan çok yüksek. Analistler, borç yükü altında olan ve küresel finans krizinden de etkilenen Ukrayna'nın bu fiyatı taşıyamayacağını söylüyorlar.
Anlaşmazlık, hem Rusya'nın hem de Ukrayna'nın doğalgaz sağlayıcı ülke olarak itibarlarını ciddi olarak sarsıyor. İki ülkenin siyasi ilişkileri, Moskova'nın Ukrayna'nın NATO ittifakına katılma isteklerine şiddetle karşı çıkması nedeniyle gergin.